صبح سر کلاس موسیقی ِ نواحی ، آقای درویشی دو ساز* از موسیقی بلوچ را برای بچه هاپخش کرد. زهیروک و سیمرغ.

من به کلاس ِ از درون آکوستیک شده نگاه می کردم ، به موزاییک های کهنه ی کف و زمین ِ

غبارگرفته ی پای تخته... و صدای سحرانگیز ساز شیخ صابر فادری از دراویش بلوچستان ،

به فضای دیگری تعلق داشت.. به خودم می گفتم ما این موسیقی را گوش می دهیم و در نهایت

می گوییم چیز ِ غریبی بود ، اما اویی که می نوازد، زندگی می کند با این نوا.

آن كس كه ترا شناخت جان را چه كند

                                           فرزند و عيال و خانمان را چه كند

ديوانه كني هر دو جهانش بخشي

                                          ديوانه ي تو هر دو جهان را چه كند

   در ساعات آغازين روز چهارشنبه 24 صفر 1428 هجري قمري برابر با 23 اسفند ماه 1385 خبر ارتحال جانگداز استاد مهربان ، مرشد دانا ، عالم ربّاني ، عارف دل سوخته ، فقيه پرهيزگار ، مصلح بي ادعا ، كوه نشين بي ريا فقيه و مفتي بزرگ ، احياءگر  و مجدد كتاب و سنّت ، مجاهد شب زنده دار ، پير پارسا و در يك كلمه عبد صالح خدا حضرت شيخ التفسير و الحديث جناب مولانا محمد عمر سربازي (رح) را دريافت كردم و با دريافت اين خبر دردناك زبان در دهن خشك و ساكت ، و تمام بدنم را غم و اندوه فرا گرفت و فضا تمام در نگاهم تيره و تار گرديد دل بيدار دلان سراپا به درد آمده و چشم هاي شان پر از اشك گرديدند و از هر سو آه و افسوس به گوش مي رسيد هر چه تلاش كردم اين خبر را تكذيب كنم ولي سير خيل عظيم جمعيت و ترافيك سنگين خودرو ها كه به منظور شركت در تشييع و بدرقه ي جنازه حضرت شيخ (رح) ايجاد شده بود ، صحت اين خبر را برايم گوشزد مي كرد ديگر يواش يواش خودم را براي پذيرش اين حقيقت تلخ و ناگوار اماده  مي كردم بالآخره چاره اي جز تسليم در برابر قضاي الهي باقي نماند و بناچار قبول كردم .

رستم میرلاشاری، زاده بلوچستان ایران، ۱۸ سال است که در سوئد به سر می‌برد و ۱۵ سال است که یک گروه موسیقی از هنرمندان بلوچستان ایران، آفریقا و اروپا با نام «گلبانگ» برپا کرده است.
این هنرمند تحصیلات خود را در رشته موسیقی ملل در دانشگاه استکهلم، پایتخت سوئد، به پایان رسانده و در حال حاضر در همین دانشگاه مشغول کار است.

وجود مساجد قدیمی چون مسجد جامع دزک، آثار تاریخی و مقابر متعدد، مناره های تاریخی در گذشته و وجود هزار مسجد، برپایی 86 نماز جمعه و19 حوزه علمیه اهل سنت در حال حاضر نشانگر تمسک دیرینه مردم این سامان به تعالیم دینی و مذهبی می باشد. آثار تاریخی و آئین های خاص، این شهرستان را نسبت به دیگر شهرستان های استان سیستان و بلوچستان متمایزتر می سازد و آنرا به لحاظ علمی ،مذهبی و دینی از دیگر نقاط رفیع تر ساخته است. گرایشات فکری اسلامی معاصر هم چون تبلیغی ، دیو بندی، صوفی، اخوانی و سلفی که هم اکنون در سایه ی توجه نظام اسلامی در این شهرستان رواج دارند نشان دهنده عمق تفکر مذهبی و اسلامی در این شهرستان است. در این راستا در چند روستای شهرستان سروان همچون محمدی ،کلپورگان، پیرآباد، گورناگان، کلای ماشکید با محوریت روستای دهک در 35 کیلو متری جنوب شرقی سراوان همچنان یکی از قدیمی ترین آئین های تصوف ایران رواج دارد و پیران و مریدان و مرشدان طریقه های قادری، چشتی، سهروردی، و نقش بندی همچنان با برگزاری مراسم ذکر، دعا و نیایش و بزرگداشت مناسبت های مذهبی این شهرستان را به یکی از نقاط مهم و برجسته فرهنگ و موسیقی عرفانی استان مبدل ساخته اند.

روستای دهک

از روستای دهک می توان به عنوان مرکزیت صاحبان یاد کرد که در مسیر راه سراوان به کوهک یا مرز ایران و پاکستان واقع شده است. که در دوره های مختلف تاریخی تا قبل از استقرار حکومت مرکزی در سال 1307 و دوره قاجاریه تابع دزک بوده است.

دهک تا جاده اصلی مسیر سراوان به کوهک 5 کیلومتر فاصله دارد که هم اکنون آسفالته می باشد. مذهب عمده 500 خانوار این روستا اهل سنت حنفی هستند که از میان این 500 خانوار حدود 200 خانوار پیروان طریقت نقش بندی و چشتی ، سهروردی و قادری هستند که در مجموع روستاهای دیگر تعداد جمعیت آنان بالغ بر 700 خانوار می رسد.

بيشتر بزرگان طریقت و عارفان  ساکن در این منطقه دارای دیوان شعر و غزليات  بوده اند که می توان به دیوان غزليات حضرت خواجه محمد مرشد، حضرت خواجه حضوری وحضرت خواجه  نبی بخش اشاره کرد که هنوز به زیور طبع آراسته نشده اند و دیوان اشعار این بزرگان طریقت پس از وفات آنان توسط فرزندان و مریدان گردآوری شده است.

اين قلعه که در 65 کيلومتري جنوب غربي شهر ميرجاوه و در روستاي «تمين» واقع گرديده، با مساحتي در حدود سه هزار مترمربع و با ارتفاع بيست و پنج متر از سطح دره تمين مرکزي، بر فراز صخره اي بلند استقرار يافته و در ساخت آن از مصالح بومي سنگ و گل رس استفاده شده است.....

یکی از رشته کوه های بلوچستان ایران است که از خاش تا شهرستان زابلی  ادامه دارد. این رشته کوه همیشه مامن و ماوای بسیاری از مردم بوده و هست.طبیعت بسیار زیبا و سرشار از گونه های گیاهی نادر از ویژگی های منحصر به فرد این رشته کوه است.