مي باشد . كه در كتب تاريخي قديم به نام « مكران » ياد مي شده ، اين نام در زمان سلطنت نادرشاه افشار به بلوچستان تغيير يافت .

بلوچها كه ساكنين اصلي مكران مي باشند از قديم ( صدها سال قبل از ميلاد ) مردماني هنرمند ، هنردوست ، هنر پرور ، بهادر ، رزم آور ، پهلوان ، مهمان نواز ، شجاع ، تلاشگر ، شكيب و صبور بودند . به گونه اي كه حاضر به اطاعت از هيچ حكومت مركزي نبودند . و در طول تاريخ داراي حكومتهاي مستقلي بوده اند

جغرافياي بلوچستان

در معجم البلدان آمده : « هذه الولاية بين كرمان من غربيها و سجستان شماليها و البحر جنوبيها و الهند في شرقيها » اين ولايت ـ بلوچستان ـ از غرب به كرمان و از شمال به سيستان از جنوب به دريا و از شرق به هند منتهي مي شود .

علامه شبلي نعماني رحمه الله مي فرمايد : « بلوچستان كنوني نصف مكران سابق مي باشد» .

بلوچستان سرزميني كهن با تمدني ديرينه و مردماني با فرهنگ ميباشد چنانكه ايرج افشار مي نگارد : « از ظروف سفالي كشف شده در بمپور چنين بر مي آيد كه اين ظروف ، متعلق به دوره ي حجر اوليه است يعني حدود ده هزار سال پيش» .

و همچنين از ظروف مسي يافت شده در بمپور آشكار مي گردد كه مردم اين سرزمين از پنج هزار سال قبل روي به هنر مسگري آورده اند .

شادروان امير توكل در كتاب « بلوچستان و علل خرابي آن » مي نويسد : « تعجب نخواهيد فرمود كه عصر مِسْ كه پيدايش آن در ناحيه ي بين النهرين است به واسطه ي معادن موجود در بلوچستان بوده است به دليل اينكه اگر به سرتاسر بين النهرين دقت شود . ناحيه اي يافت نمي شود كه معدن مس در آن باشد اما در سرتاسر بلوچستان معدن تعطيل شده ي مس را مي توان يافت » .

بلوچستان در دوران مختلف حكومتهاي ايران

سرزمين بلوچستان در دوره ي ماد در زمان سلطنت آستياگ (550 سال قبل از ميلاد ) استاني از سرزمين پاريكانيان بوده است درسالهاي 545 ق . م و540 ق . م ايالات شرقي ايران از جمله بلوچستان به وسيله ي كورش بزرگ فتح گرديد . و بعد از آن در زمان حكومت داريوش كبير براي جلوگيري از تمركز قدرت در پايتخت ، مكران را به عنوان استان مستقلي اعلام كرد و براي آن والي تعيين كرد .

بلوچستان در عهد باستان

بلوچستان در عهد باستان جزء سرزمين كيان بود . و در زمان سلطنت كيخسرو ، قسمتي از سپاهيان پادشاه را بلوچها تشكيل مي دادند اين سربازان ، سپاهياني دلير و جنگاور بودند كه در ميدان نبرد هيچ گاه پشت به دشمن نمي كردند و مردانه تا آخرين رمق در برابر دشمن مي جنگيدند و همواره در فش و پرچمي پلنگ پيكر به همراه داشتند كه نشانه ي قدرت آنها بود .

حكيم ابوالقاسم فردوسي حماسه سراي مشهور ايراني سپاهيان بلوچ را اين گونه توصيف مي كند :

سپاهي زگردان كوچ و بلوچ

سگاليده جنگ مانند قوچ

كه كس در جهان پشت ايشان نديد

برهنه يك انگشت ايشان نديد

سپهدارشان بود رزم آزماي

كز و بود گاه نكويي به جاي

درفشي بر آورد پيكر پلنگ

همي از درفشش بيازيد جنگ

مقابله اسكندر با بلوچها

اسكندر كه با لشكر قدرتمند ، نستوه و شكست ناپذيرش به هر سرزميني كه قدم مي گذاشت ، هيچ قشوني در مقابل او ياراي ستيز و مقاومت نداشت ، پس از لشكركشي به هندوستان آهنگ بلوچستان كرد ، در بلوچستان به حدي در مانده شد كه مورخ مخصوصش مي نويسد : » هرگز اسكندر را آن گونه غمگين و اندوهناك نديده بودند . هنگاميكه پيش قراولان لشكر ظفرمند اسكندر به سركردگي « لئن ناتوس » سردار معروف ، وارد خاك بلوچستان شد ، دلاوران سخت كوش بلوچ آماده ي جنگ گرديده و با قواي يوناني و مقدوني آن چنان مبارزه كردند كه سردار اسكندر تاب مقاومت نياورد و لشكريانش تارومار شدند . و سرانجام اسكندر با سپاه شكست خورده نااميد از بلوچستان برگشت و جان سالم به در برد و به شكرانه ي سلامت خويش هفت شبانه روز جشن گرفت .

بلوچستان در عصر ساسانيان

در زمان ساسانيان نيز بلوچها داراي سرزميني مستقل بودند . اردشير در زمان سلطنت خويش بسيار كوشيد تا بلوچها را در زنجير غلامي خويش بيفكند اما اين پروانگان شمع آزادي ، مردانه به مقابله برخاستند و نگذاشتند ذلت غلامي و فرمانبري بر دوششان گذاشته شود .

فردوسي از شكايت مردم پيش شاه و گسيل لشكر به سوي بلوچستان براي سركوب بلوچها مي سرآيد :

كه گشت از بلوچي جهاني تباه

زبس گشتن و غارت و تاختن

زمين را به آب اندر انداختن

زگفتار دهقان بر آشفت شاه

بسوي بلوچ اندر آمد زراه

بكار بلوچ ارجمند اردشير همي رفت و آگاهي آمد به شاه

بكوشيد با كاردانان پير

سرانجام اردشير هم نتوانست از پس اين قوم سخت كوش و جنگاور بر آيد . بالاجبار لطافت و نرمي را با بلوچها در پيش گرفت . زماني كه شاپور اول حدود سلطنت خويش را مشخص كرد در كتيبه ي كعبه ي زرتشت به سال 262 م چنين نگاشت : « من خدايگان ايران شهر اين شهرها را زير فرمان دارم . پارس ، پارت ، خوزستان ، ميشان و … مرو ، هرات ، سراسر ابرشهر ، كرمان سكستان ، تورستان ، مكران ، پاروان ، هند و …

از اين كتيبه چنين معلوم مي شود كه شاهان ساساني بلوچستان را جزء مملكت خويش مي دانستند ولي به هر حال مردمِ آن تابع حكومت نبودند .

چگونگي ورود اسلام به بلوچستان

هنگاميكه خورشيد اسلام در مكه طلوع كرد و در مدينه پرتو افكند سپس بر تمام شبه جزيره عربستان تابيدن گرفت . رسول اعظم r از ياران با وفاي خويش خواست تا اين چشمة آب حيات را به سر تا سر جهان برسانند و جهانيان را از آن سيراب سازند . صحابه براي تحقق اين هدف برخاسته و تا آخرين رمق حيات خويش ، تلاش و مبارزه نمودند . شهرها و ممالك بزرگ ، ‌يكي پس از ديگري به دست توانمند مسلمانان گشوده مي شد و قوانين عدل اسلامي در آنها به اجرا گذاشته مي شد تا اينكه خلافت خليفه دوم حضرت عمر رضي الله عنه فرا رسيد . از جمله ممالكي كه مي بايست تحت سيطرة اسلام در بيايد ايران بود .

ايران آن زمان به عنوان يك ابر قدرت بزرگ زير فرمان ساسانيان بود . ساسانيان داراي قدرتي بسيار و لشكري جرار و سپاهي منظم و مجهز به آخرين ادوات جنگي بالخصوص فيل جنگي بودند . و همچنين ايران شامل ايالات زياد و اقوام مختلف و مناطق و آب هوايي گوناگون بود .

دين و آيين مردم ايران ، زرتشت و كتاب آنان اوستا بود مردم ايران از اقوام مختلف داراي افكار زرتشتي بودند و قبول دين جديد برايشان دشوار بود . سپاه اسلام در جبهه هاي مختلف بر سپاه تا دندان مسلح ايران تاختند تا پيروز گشتند . لشكر ايران تاب مقاومت در برابر سپاهيان اسلام را نداشت و زير سم اسب هاي صحابه تار و مار شد . مدائن فتح گشت و بسياري از شاهزادگان اسير شدند و پرچم پر افتخار اسلام بر فراز آن افراشته شد . در زمان خلافت حضرت عمر قسمت اعظم ايران فتح شد و حضرت عثمان در ادامه فتوحات ايران ، ايالت كرمان را فتح كرد .

بعد از كرمان نوبت فتح مكران ( بلوچستان ) رسيد . حضرت عثمان رض از آنجائيكه مردي با تدبير و دور انديش بود خواست تا دربارة مكران اطلاعات لازم را كسب كند تا با سپاه لازم وارد عمل شود . به همين دليل براي والي عراق عبدالله بن عامر نامه اي نوشت و از وي خواست تا شخصي را براي كسب اطلاعات سوي سرزمين مكران بفرستد .

عبدالله بن عامر يكي از افراد جامعه شناس و خبره را به ديار مكران فرستاد تا به طور كامل در مورد موقعيت جغرافيايي مكران ، مردم آن ، وسعت آن ، قدرت بلوچها و وضعيت استراتژيكي آن تحقيق كند و و آن شخص كسي نبود به جز حكيم بن جبله عبدي .

حكيم از سرزمين عراق حركت كرد تا به كرمان رسيد . و از آنجا وارد خاك مكران شد . و اوضاع را كاملاً بررسي كرده به سوي عبدالله بن عامر بازگشت و از آنجا به خدمت حضرت عثمان رسيد در اين موقع سپاه اسلام در چند جبهه مشغول جهاد بود .

وقتي كه حضرت عثمان از احوال مكران جويا شدند حكيم به طور اختصار عرض كرد :

« ماءها و شل تمرها اكل لصها بطل ان قل الجيش بهاضا عواوان كثرت جاعوا »

آبش اندك ، ميوه اش خرماي خرك خورده شده ، دزدش قوي و بي باك اگر سپاه اندك به آنجا برود تباه گردد و اگر بسيار باشد گرسنه شود . حضرت فرمودند : قافيه سرايي مي كني ؟ عرض كرد : خبر مي دهم . حضرت عثمان با توجه به بُعد مسافت و موقعيت جغرافيايي مكران و توان بلوچها و با در نظر گرفتن موقعيت سپاه اسلام در جبهه هاي ديگر , فتح مكران را در آن وقت مناسب ندانست .

مكران ، هم مرز با ايالت سند هندوستان بود . براي فتح سند حتما مي بايست از مكران عبور كرد . به همين دليل مسلمانان خيلي مايل بودند تا بلوچستان فتح گردد اما بلوچها خيلي به آيين خويش پايبند بودند و از دير باز به بيگانه ستيزي مشهور بودند و براحتي تسليم بيگانگان نمي شدند و هيچ گونه نرمي و لطافت به آنان نشان نمي دادند .

يكي از نويسندگان غرب به نام لسترنج كه زهر بيگانه ستيزي بلوچها را ديده است در مورد آنان مي نويسد :

« در آن زمان كوير محلي بس خطرناك بود زيرا دستجات مختلفي از قوم بلوچ در جبال قفض ، نزديك مرزهاي كرمان سكونت داشتند . آنها مردمي بدسيرت ، بي رحم و سنگدل بودند . چهره هاي هول انگيز داشتند . شجاعت و چالاكي از صفات آنان بود به هر كس دست مي يافتند . همان گونه كه مار را سر مي كوبند سر او را با سنگ مي كوبيدند تا جان دهد . و در جواب شخص مقدسي كه سبب اين گونه كشتن را پرسيده است ، پاسخ داده اند : مي خواهيم شمشيرمان بي جهت كُند نشود» .

اما بلوچها با اين اوصاف در مقابل هم ميهن و هم كيشان خود مردمي بردبار و مهمان نواز بودند .

دهخدا در فرهنگ لغت خويش تحت كلمة بلوچ مي نويسد :‌« بلوچ صاحبان نعمت و چادرهاي مويين باشند . مردمان از بلوچ ايمنند راه نزنند و مردم نكشند و اذيت آنان به كسي نرسد» .

برچسب ها: