وجود مساجد قدیمی چون مسجد جامع دزک، آثار تاریخی و مقابر متعدد، مناره های تاریخی در گذشته و وجود هزار مسجد، برپایی 86 نماز جمعه و19 حوزه علمیه اهل سنت در حال حاضر نشانگر تمسک دیرینه مردم این سامان به تعالیم دینی و مذهبی می باشد. آثار تاریخی و آئین های خاص، این شهرستان را نسبت به دیگر شهرستان های استان سیستان و بلوچستان متمایزتر می سازد و آنرا به لحاظ علمی ،مذهبی و دینی از دیگر نقاط رفیع تر ساخته است. گرایشات فکری اسلامی معاصر هم چون تبلیغی ، دیو بندی، صوفی، اخوانی و سلفی که هم اکنون در سایه ی توجه نظام اسلامی در این شهرستان رواج دارند نشان دهنده عمق تفکر مذهبی و اسلامی در این شهرستان است. در این راستا در چند روستای شهرستان سروان همچون محمدی ،کلپورگان، پیرآباد، گورناگان، کلای ماشکید با محوریت روستای دهک در 35 کیلو متری جنوب شرقی سراوان همچنان یکی از قدیمی ترین آئین های تصوف ایران رواج دارد و پیران و مریدان و مرشدان طریقه های قادری، چشتی، سهروردی، و نقش بندی همچنان با برگزاری مراسم ذکر، دعا و نیایش و بزرگداشت مناسبت های مذهبی این شهرستان را به یکی از نقاط مهم و برجسته فرهنگ و موسیقی عرفانی استان مبدل ساخته اند.

در واقع تداوم حضور عارفان و بزرگان تصوف همچون سلطان بابا حاجی، شیخ داوود، شیخ حسام الدین و حضرت  خواجه محمد معروف به مرشد ولي و حضرت عبدالرحيم شاه معروف به حاجي صاحب و حضرت سيد حضوري و حضرت سيد نبي بخش و ... می باشند که سالیان درازی در این منطقه به ترویج دین و عرفان می پرداختند و هم اکنون این پیران طریقت (در واقع تعداد زیادی از آنان) فرزندان و نوادگان بزرگان مورد اشاره هستند که در منطقه به صاحب (اهل سادات ) معروف و مشهور هستند و در این نوشتار نیز از پیروان طریقت تصوف و عرفان در این شهرستان با عنوان صاحب یاد می شود.

کمتر دهستانی در سراوان یافت می شود که مقبره و بارگاه و زیارت گاهی از این بزرگان در آن یافت نشود.مقبره حضرت  سلطان بابا حاجی در روستای زیارت (هیتوک)، حضرت  شیخ حسام الدین در ناهوک، حضرت  خواجه سيد  محمد مرشد در محمدی،  حضرت  خواجه سيد  نبی بخش در دهک، حضرت خواجه سيد  منصورجان در پیرآباد، حضرت خواجه نظام الدین در دهک، حضرت خواجه سيد  ملا موسی در گورناگان، حضرت خواجه شیخ داوود در کُرشان هیدوچ، حضرت خواجه سيد  حضوری در قلعه ماشکید و حضرت خواجه سيد  عطاء محمد در کِشتگان و  حضرت خواجه سيد  خيرالله در كناردان  مورد توجه خاص و عام و محل رجوع مردم می باشند که تعدادی از اين عارفان بزرگوار  همچون سلطان بابا حاجی از سابقه چندین قرن برخوردارند و نوع معماری گنبد آن نیز در منطقه منحصر به فرد و با مقابر سلجوقی شباهت دارد. این بزرگان دینی هم در زمان حیات و هم پس از وفات با ایجاد بارگاه و بقعه بر روی مقابرتوسط مریدان، محل رجوع و احترام مردم و پیران و مریدان آنان بوده اند.

رواج عرفان و تصوف در این شهرستان را به حضور شخصی به نام حضرت سيد  بابا علی شاه مردان نسبت می دهند که از نوادگان امام حسن عسکری(ع) است که از محلی به نام کناروک افغانستان به منطقه بیدخت خراسان مهاجرت و پس از مدتی اقامت در آنجا به حاشیه تفتان و روستای دهپابید نقل مکان می کند و سپس بنا به اعتقاد پیران طریقت بر اساس رهنمودی الهی در حومه سراوان فعلی(کهنوک دزک) سکونت اختیار می کند و به ارشاد و راهنمایی مردم می پردازد. دزک در آن دوران مرکز حکومت مکران بوده و قدیمی ترین مسجد بلوچستان نیز در این روستا قرار دارد. که این معنویت منطقه نیز دلیلی دیگر بر سکونت در این منطقه ذکر می شود. وهم اکنون مقبره حضرت سيد  بابا علی شاه مردان كه در زمان حمله مغولان به اين ديار تخريب گرديده است  بصورت مخروبه و تلی از خاک در کهنوک دزک قرار دارد.

در سالیان گذشته تعدادی از مریدان تصمیم به مرمت آن می گیرند که با مخالفت عده ایی دیگر که ادعای مالکیت زمین را داشته اند مواجه می شوند و موفق به تعمیر و باز سازی بقعه و بارگاه پیر ومرشد  خود  نمی شوند که هم اکنون به دلیل وجود آثار تاریخی و قدمت آن به عنوان یک اثر ملی در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

بابا علی شاه مردان دارای دو فرزند به نام حضرت سيد  بابا کمال و حضرت سيد  بابا جمال بوده و در واقع جد بزرگ سادات این منطقه می باشند که با شجره نامه مکتوب که نسل به نسل به آنان به ارث رسیده سلسله نسب آنان به پیامبر عظیم الشأن اسلام می رسد که برای نمونه  به سند یکی از صاحبان  در اینجا اشاره می شود.

حضرت سيد خيرالله بن حضرت سيد نبي بخش بن حضرت سيد حضوري  بن حضرت سید حسین بن سیدنا و مولانا مرشد محمد جان بن سید موسی بن سید شهداد بن سید واعض بن سید بابا علی بن سید بابا کمال بن سید بابا جمال بن سید بابا علی شاه مردان بن سید حسن بن سید شیخ حسین بلا نوش بن سید قیاس الدین بن سیدنا و مولانا حضرت شهنشاه نقش بند مخدوم بهاء الدین بلا گردان بن سید جلال الدین بن سید عبدالله بن سید زین العابدین بن سید امیر قاسم بن سید شعبان الدین بن سید برهان الدین بن سید محمود رومی بن سید بلاقی بن سید امیر نقیب بن سید خلوتی بن سید فخرالدین بن سید محمود علی بن سید امام حسن عسکری (ع) بن سید امام علی نقی (ع) بن سید امام التقی (ع) بن سید امام علی موسی الرضا بن سید امام موسی کاظم (ع) بن سید امام جعفر صادق (ع) بن سید امام محمد باقر(ع) بن سید امام زین العابدین(ع) بن سید حضرت امام حسین(ع) شهید کربلا بن سیدنا مولانا حضرت اسد الله الغالب شاه مردان شیر یزدان قوت پروردگار امیر المؤ منین علی حیدر کرار (کرم الله وجه).

صاحبان دو شجره نامه دارند که یکی شجره نامه نسبی است و دیگری شجره نامه طریقتی که شجره طریقه چشتی به نقل از سید عبدالرئوف نقل می شود.

به تحقیق داخل شد در طریقه چشتیه مسکین درویش سید عبد الرئوف طالب سید یحیی او طالب سید عطاء محمد او طالب حضرت جعفر شاه جیلانی او طالب میرزاجان او طالب احمد شمس الدین حبیب الله او طالب دلیل الرحمان شیخ عبد الاحد او طالب شیخ محمد سعید او طالب شیخ احمد فاروق او طالب مجدد الف ثانی او طالب عبد الاحد او طالب رکن الدین او طالب عبدالقدوس او طالب شیر محمد عارف او طالب شیخ احمد عبدالحق او طالب شیخ جلال الدین رومی او طالب شیخ شمس الدین تبریزی او طالب عطاء الدین احمد صابر او طالب شیخ فریدالدین شکر گنج او طالب قطب الدین بختیار اوشی او طالب شیخ معین الدین چشتی سنجری او طالب حضرت عثمان مروندی هارونی او طالب حضرت حاجی شریف زنده نی او طالب شیخ مودود چشتی او طالب ابو یوسف چشتی او طالب ابو محمد چشتی او طالب ابو احمد چشتی او طالب ابوالحق شامی او طالب شیخ علو دی نوری او طالب پیر بصری او طالب شیخ صدیق مرعشی او طالب سلطان ابراهیم ادهم او طالب شیخ فضیل ایانسر او طالب شیخ عبدالواحد او طالب خضر خیر التابعین حسن بصری او طالب حضرت علی مرتضی (کرم الله وجه) او طالب شفیع المذنبین رحمت العلمین راحت العاشقین مرادالمشتاقین محمد رسول الله (ص).

برچسب ها: