شش نفر سفیدپوش، دستار به سر، دستمال به دوش، آخرین نسل از آیین طریقت عرفانی و تنها بازماندگان موسیقی‌درمانی، طبل بر دست و ذکر بر لب، اینجا در جنوبی‌ترین نقطه از جنوب ایران، همچنان مشغولند به مداوای بیماران!

شاید باورش برای همه سخت باشد که در عصر حاضر، عصر علم و دانش و تکنولوژی چند نفر از هم‌نسل‌های پدربزرگان ما در بلوچستان ایران با برگزاری آیینی مربوط به هزاران سال پیش همچنان روزی می‌ستانند و با مداوای بیماران از طریق موسیقی‌درمانی آرامش را برای آنان به ارمغان می‌آورند.

موسیقی‌درمانی که از هزاره پیشین در نگرش‌های شرقی و غربی مورد توجه قرار گرفته در حال حاضر در ایران رو به منسوخ شدن می‌رود اما عده‌یی از نقاط دور و نزدیک با مراجعه به میراث‌داران موسیقی‌درمانی بلوچستان تن و روح و جسم خویش را به آنها می‌سپارند تا تن و روح‌شان تقویت شود و دردهایشان نیز التیام یابند.

بر اساس یافته‌های به دست آمده بر روی کتیبه‌هایی از ۱۵۰۰ الی ۱۳۹۰ سال پیش در دانشگاه جندی‌شاپور اهواز موسیقی‌درمانی تدریس و توسط پزشکان به دانشجویان ارائه می‌شده است. موسیقی‌درمانی از سال ۱۹۸۲ از سوی سازمان بهداشت و درمان ملی انگلستان به عنوان تخصصی وابسته به رشته پزشکی تعیین شد و درسال ۱۹۹۹ به عنوان حرفه‌یی تثبیت شده در این کشور به رسمیت شناخته شد. در بیش از ۵۰ کشور موسیقی‌درمانی به عنوان یک حرفه و تخصص به ثبت رسیده است و فدراسیون جهانی موسیقی‌درمانی نیز با اهداف معرفی مفهوم کاربرد و رشد، تکامل و گسترش موسیقی‌درمانی و در خدمت کانون جهانی سلامت روان بنیان نهاده شده است.

با نخستین برخورد می‌توان اصالت را در سلام، کلام و مرام اعضای گروه یافت. ساده‌اند و شوخ‌طبع ولی دوست‌داشتنی، اما ذوب‌شده در عرفان و اعتقادی راسخ و علاقه‌یی وافر به کار خویش، با محاسنی سفید و میانگین سنی ۶۵ سال. آخرین راویان این سنت دیرینه، با خواندن و نواختن و با اجرای حرکات موزون در مقابل دیدگان، همه را به حیرت و اندکی بعد تحسین وامی‌دارند. به راستی که صدای طبل طبال و نوای تاریخی پیرمردان موسیقی‌درمانی «پیرپتر» انرژی را مضاعف می‌کند و روح و جسم را شاداب و باطراوت.

در موسیقی‌درمانی به سرپرست گروه «خلیفه» می‌گویند و استاد «محمود بلیده» سرپرستی گروه پیرپتر را از اجدادش به ارث برده و بیم آن می‌رود این سنت تاریخی که ریشه در باورهای عامیانه مردم ایران زمین دارد به دلیل عدم رغبت نسل کنونی به هنر اجدادشان برای همیشه به تاریخ سپرده شود.

طی سال‌های دهه ۷۰ در بخش قصرقند شهرستان نیک‌شهر به جز این گروه یک گروه دیگر نیز فعالیت می‌کرد که همه اعضای هفت نفر آن بر اثر کهولت سن از دنیا رفتند و در حال حاضر فرزندان آنان نیز هیچ‌گونه فعالیتی در این زمینه ندارند.

بیشتر بیماران مراجعه‌کننده به گروه پیرپتر از طیف‌های متفاوت هستند و در رده سنی مختلف قرار دارند، از پیر و جوان و زن و مرد گرفته تا فقیر و غنی همه دردشان مشترک است، آمده‌اند جهت تسکین فشارهای روحی از طریق یک نوای گمشده تاریخی.
طی سال‌های گذشته اعضای گروه موسیقی‌درمانی بلوچستان از هفت نفر به شش نفر تقلیل یافته. همین عید سال گذشته بود که استاد «مجید بن» یکی از اعضای این گروه در انزوا و بی‌خبری مطلق در ۷۵سالگی از دنیا رفت و همچنین استاد «سلیمان بلیده» دیگر عضو برجسته گروه موسیقی‌درمانی در کنج خانه در بستر بیماری است و سرنوشتی مشابه دیگر عضو از دست رفته این گروه در انتظارش است.

این تنها نسل باقیمانده از گروه موسیقی‌درمانی در بلوچستان است، آیینی که علاوه بر اجرای مراسم مذهبی طریقت قادری بلوچستان، بر اساس اعتقاد بومیان منطقه، با موسیقی بیماران جن‌زده که گفته می‌شود همان بیماران روحی و روانی هستند، را درمان می‌کند و اجنه و ارواح خبیثه را از تن و روح و روان بیمار می‌زدایند.

اکثر پژوهشگران موسیقی نواحی ایران بر این باورند که اعضای این گروه در زمره موسیقیدانان برجسته ایران محسوب می‌شوند و موسیقی‌درمانی گروه پیرپتر جزو ماندگارترین موسیقی نواحی ایران زمین به شمار می‌رود. به عقیده پژوهشگران اعضای این گروه نه تنها هنرمند، بلکه هنرمندانی منحصر به‌فرد هستند که نمونه یا نمونه‌های مشابهی برای هنر آنها وجود ندارد.

به گفته پژوهشگران این نوع موسیقی جذاب و در عین حال عرفانی که از سنت‌های قدیمی و مهم بلوچستان است با وجود قدمت و اصالت آن، هنوز به جایگاه واقعی خود در کشور دست نیافته و با تغییرات ایجاد شده در باورهای مردم بلوچ و ساختارهای اجتماعی جدید رو به فراموشی است.

موسیقی پیرپتر موسیقی است که اصالت و پیشینه خود را به طور کامل حفظ کرده و این نوع موسیقی از آمیخته شدن با دیگر سبک‌های موسیقی مصون مانده است که لازم است برای ترویج و گسترش این نوع موسیقی که در حال نابودی است، توجه بیشتری شود.
هر گاه موسیقی‌درمانی «پیرپتر» آغاز می‌شود گویی تن و جسم و روح و روان را به ناگاه با خود می‌برد به اعماق تاریخ و وقتی گروه ذکر را آغاز می‌کنندو به اجرای حرکات موزون می‌پردازند آنگاه متوجه خواهی شد که این نوا برخاسته از اعماق تاریخ است اما صدحیف که گوش شنوایی و چشم بینایی نیست جهت نجات آن از زوال. و طبیبی نیست تا درمان کند آلام موسیقی‌درمانی را.

برچسب ها: