سياه سوار و ماجراي مسلمان شدن او و همراهانش

شايد اندك كساني از اين جريان تاريخي خبر داشته باشد كه در زمان « يزدگرد » شاهنشاه ايران ، وقتي سپاه اسلام سيل آسا به طرف فارس پيشروي مي كرد ، سپه سالار نامور ايران ، « سياه سوار » كه بلوچ بود با قبايل همراه خويش مسلمان شد و در سپاه اسلام منضم گرديد ، اين گروه در از بين بردن حكومت « ساسانيان» نقش هاي مهمّي ايفا نمودند و انتقام ستم هايي كه اين حكومت بر بلوچ ها روا داشته بود را گرفتند .

تو بودي بلوچي نشسته براه

نه چشمت جهان ديده بود و نه باغ

تنت رنجه از باد سوزان هند

دوديده پر از خون چو درياي سند

پريشان و درويش و بي قوت و زاد

فرو بسته مژگان زخاشاك و باد

زمكران ، من آورد مت پيش شاه

نهادم بسر ترگ و برترك ماه

ملك الشعراء بهار در شاهنامه ي نوبخت جريان اين واقعه را مفصلاً بيان كرده و سيه سوار را به عنوان بلوچ معرفي كرده است .

فخرالهند مولانا حبيب الرحمن در تصنيف گرانماية خويش ، « اشاعت اسلام » ماجراي اسلام آوردن او و همراهانش را تحت عنوان « مسلمان شدن سرداران فارس و لشكر عظيم همراه » چنين مي نويسد :

« مدّ مقابل مسلمانان فقط دو امپراطوري بودند ، روم و فارس ، علماء و دانايان هر دو مملكت بنا به روايات مذهبي خويش از قبل مي دانستند كه بالاخره روزي اسلام انتشار خواهد يافت و مسلمين بر ممالك آنان چيره خواهند شد ، به همين دليل آگاهان به اين امر دوست نداشتند با مسلمانان مقابله نمايند ».

پس از اينكه « مدائن » به دست مسلمين فتح شد ، « يزدگرد » شاه ايران با سرداران و سپه سالاران خويش به مشاوره نشست كه در پي آن ، سپه سالار بزرگ را كه « سياه سوار » نام داشت ، به همراهي هفتاد تن از سرداران و اميران بزرگ براي محافظت شوش به آن جانب گسيل داشت ، اما اهالي « شوش » قبلاً با مسلمانان صلح كرده بودند ، سياه به ناچار در ميان « هرمز » و « شوش » اردو زد . آمدن سياه به معيّت سرداران زبده ي فارس و با جمعيت كثير و كاملاً مجهّز به ساز و برگ جنگي ، مسلمانان را به انديشه فرو برده بود ، آنان اصلاً گمان نمي بردند كه سامان كمك بزرگي بر ايشان از جانب ربّ العالمين رقم خورده است .

فرماندة سپاه فارس « سياه » افسراني را كه تحت فرمان او بودند جمع كرد و گفت : « همه ي تان مي دانيد كه ما از قديم الايام شنيده ايم اينها « مسلمين » بر اين مملكت غالب خواهند شد و در قصر شاهي « اصطخر » اسبهاي خويش را مي بندند . آنوقت است كه خواهيد فهميد اين سخن چقدر صحيح بوده است . اكنون درباره ي بهبودي آينده خودتان بينديشيد . همه گفتند : ما همه تابع نظر تو هستيم ، او گفت : هر كس عهده دار زير دستان و خواص خويش است . رأي من براينست كه همه بايد مذهب اسلام را قبول بكنيم و مانند آنها مسلمان شويم .

پيغام « سياه » به حضرت ابوموسي اشعري همه بر اين گفتة سياه موافقت كردند و سرداري از ميان خويش بنام شيرويه را با ده افسر براي گفتگو با حضرت ابوموسي اشعري  به اردوگاه مسلمين روانه كردند .

شيرويه پيغام قومش را بدين شرح به سمع مسئولين سپاه مسلمين رساند ، « ما به دلخواه خويش حاضريم مسلمان شويم اما با رعايت اين شرائط : 1ـ به همراهي شما با ايرانيان مي جنگيم . 2ـ اگر تازيان با ما به نبرد برخيزند ما را در برابر آنان حمايت كنيد و بر ضد ايشان ياري دهيد . 3ـ در هر شهري كه مايل باشيم سكونت مي كنيم . 4ـ با هر گروهي از شما كه خواستيم زندگي مي كنيم 5ـ سهميه اي بيشتر براي ما مشخّص شود» .  

حضرت ابوموسي فرمود : وقتي كه مي خواهيد مسلمان شويد ، ديگر چه نيازي به اين شرايط است ؟ آنطور كه مائيم شما هم خواهيد بود . امّا هيئت اعزامي سياه اين سخن را نپذيرفت .

فخر الهند علامه حبيب الرحمن مصنّف « اشاعة اسلام » در اين باره مي گويد كه : علت قرار دادن شرايط براي مسلمان شدن بايد گفت كه مبناي اين كار اصلاً طمع و زر نبود بلكه طلب حقوق مساوي از نشانه هاي آزادي و آزاد منشي و شرافت هر انساني مي باشد . مطالبة تساوي در حقوق ، كاري است كاملاً عاقلانه و منطقي و منطبق با موازين انسانيت ، و در آن نه شائبة آزمندي وجود دارد و نه نشانه هاي حب جان .

 نامه بسوي حضرت عمر

گفتة حضرت ابوموسي به طبع ايشان نيامد لذا ، موضوع را كتباً به اطلاع اميرالمؤمنين حضرت عمررساندند . از دارالخلافه جواب آمد كه : آنچه آنها مي گويند بپذيريد . بدنبال تكميل اين قرارداد ، « سياه» با تمام افسران و لشكريان خويش مسلمان شد و در محاصرة ( شوش ) با ابوموسي شركت كردند ، امّا در اين پيكار آنطور كه انتظار مي رفت از خود دلاوري و آمادگي نشان ندادند . « ابوموسي سبب اين تساهل را از « سياه » پرسيد ، او گفت : ما هنوز به اندازه ي شما از احكام اسلامي آگاهي نداريم .

نويسندة كتاب فتوح البلدان جواب سياه را به ابوموسي اين چنين ذكر مي كند : « اي ابوموسي ! به تو بگويم انديشة ما غير از انديشه ايست كه شما در سر داريد و از اهل و حرم ما كسي ميان شما نيست . تا بخاطر آن در بيم باشيم و بجنگيم ، ما در آغاز كار با توكّل و به اميد آنكه خداوند خير فراواني بر ما ارزاني دارد به اين دين گرويديم » حضرت ابوموسي اين مطلب را در نامه اي براي حضرت عمر t نوشت . جواب آمد كه با آنان مثل ساير مسلمين رفتار كنيد و همانطور كه در ميان مسلمانان تفاوت و فرق مراتب ملاحظه مي گردد ، سهمية آنان را هم از بيت المال به قدر مرتبه و صلاحيت هر كدام معيّن كنيد . پس از دريافت اين فرمان ، نام « سياه » و پنج تن از سرداران جنگي در فهرست نام آنهائي نوشته شد كه سهميه شان دو هزار و پانصد درهم بود و اسم صد نفر ديگر در رديف نام كساني كه دو هزار درهم دريافت مي كردند ثبت گرديد .

فتح قلعه توسّط « سياه سوار »

بعد از اسلام آوردن ، ايشان رهبري مسلمانان شوشتر را به عهدة خود گرفتند . « سياه » با شجاعت تمام نزديك يكي از قلعه هائي كه از مسلمين بود ، رفت و با پوشيدن لباس ايراني ، خود را به شكل ايرانيان در آورد و لباسهاي خود را خونين كرد ، مردم قلعه با اين گمان كه از لشكريان آنهاست و مجروح گشته است در قلعه را براي ايشان گشودند تا « سياه » را داخل كنند ، او بلافاصله از جاي خود برخاست و با تمام قوّت با ايشان جنگيد ، آنها شجاعت « سياه » را ديده قلعه را رها كردند و گريختند . « سياه دروازة قلعه را در اختيار در آورد و بدنبال آن لشكر مسلمين فوراً وارد قلعه شدند ، بدين ترتيب قلعه مزبور به جرأت و فرزانگي يك نفر فتح گرديد ، در نتيجه هزاران تن از اهل فارس مسلمان شدند» .

 هم پيمان شدن با قبيلة بنوتميم

« سياه » مي خواست با قبيله اي كه به رسول الله نزديكتر است هم پيمان شود لذا ، چون به بصره تشريف بردند پرسيدند : نزديكترين قبيله به رسول الله كدام است ؟ گفتند : بنوتميم ، ايشان قبلاً درصدد بودند كه با « ازد » هم پيمان شوند ، پس ازد را رها كرده به بنوتميم پيوستند . و آنگاه نهر خود را كه به نهر « اساوره » معروف است كندند و بقولي اين نهر را عبدالله بن عامر كنده است.

پيوستن قبايل بلوچ ها به سياه سوار

وقتي كه قبيله هاي « زط » و « سيابجه » به اساوره قبيله سياه سوار پيوستند ، بني تميم با آنها به نزاع پرداخت و آنان رنجيده خاطر شدند به سبب اين اختلاف « اساوره » به « بني سعد » و زط و سيابجه به قبيلة « بني خنطله » روي آورده و همراه آنها با مشركين به قتال پرداختند و بعد از آن به معيت ابن عامر « عبدالله بن عامر » به سوي خراسان شتافتند .

علي محمد اسماعيلي نژاد

برچسب ها: