استان سیستان وبلوچستان با 187502 کیلو متر مساحت اولین استان پهناور کشور است که از شمال به استان خراسان جنوبی، از مشرق در مرزی به طول 1800 کیلومتر با کشورهای افغانستان و پاکستان از مغرب به استان های کرمان و هرمزگان و از جنوب با 300 کیلومتر نوار ساحلی به دریای عمان محدود می شود.با توجه به نزدیکی استان به مدار راس السرطان اقلیم خشک برآن حاکم می باشد.در گستره ی این استان عوارض گوناگونی مانند کوهستان،دشت،جلگه ومناطق  نسبتا پست وهموار مشاهده میشود...

کوهستان ها بخش وسیعی از این سرزمین را تشکیل داده اند کوه های نسبتا بلندی مانند : تفتان، بزمان ،بیرگ و..

 در دل این کوهستان ها واقع شده اند .این کوه ها توسط دره ها ودشت های کوچک وبزرگ از هم جدا می شوند.

 تفتان:

کوه تفتان که در محل به آن کوه چهل تن می گوینددر شمال شهرخاش واقع شده است.این کوه یکی از آتشفشانهای نیمه فعال ایران است.فعالیت های شدید آتشفشانی در آغازدوره ی کواترنربر ارتفاع آن افزوده تا جایی که هم اکنون این کوه با4042 متر ارتفاع  بلندترین نقطه ی استان  محسوب می شود، خروج گاز گوگردوبخار آباز دهانه ی تفتان و هم چنین وجود چشمه های آب گرم در اطراف آن آثاری از فعالیت آتشفشان این کوه در دورانهای گذشته است.رونق زندگی عشایری در دامنه های  تفتان و امکان تولید محصولات سردسیری در  این نقاط  ازدیگرتاثیرات ارتفاع بر شیوه ی زندگی در این منطقه است.البته دشتها وجلگه های استان نیز به دلیل داشتن خاک حاصلخیزوهوای نسبتا گرم از کانون های عمده ی تولیدمحصولات کشاورزی محسوب می شودکه این خودباعث جذب جمعیت دراین منطقه شده است.گر چه  در بیشتر نقاط  تابستان های طولانی و بسیار گرم باعث محدود شدن فعالیت ها می شود.

   اما از طرف دیگر اعتدال هوا در زمستان ها شرایط مناسبی را برای کاشت محصولات گرمسیری  وسودآور مانند موز- آناناس- انبه- نارگیل- پاپایا- محصولات نوبرانه وصادراتی فراهم می نماید.این قابلیت هم چنین امکان برداشت دوبار محصول درسال رافراهم می آورد.برخوردار بودن از هوای مطبوع در زمستان که سایر مناطق ایران گرفتارسرما ویخبندان است از دیگر مزیت های اقلیمی استان محسوب می شود.

بلوچستان:

بخش اعظم استان را از جنوب سیستان تاسواحل دریای عمان سرزمین بلوچستان تشکیل می دهد

  قدمت تمدن در این سرزمین با توجه به آثار به دست آمده از تپه های بلوچستان به حدودسه هزار سال پیش ازمیلاد می رسد.در گذشته های دور این منطقه به نام های دیگر مانند مکا-مکیا-مکران و...موسوم بوده است .

اما پس از اسکان یافتن قوم بلوچ در این سرزمین بلوچستان نام گرفت.

در طول چند هزار سال گذشته سه شیوه ی معیشت در نقاط مختلف استان شکل گرفته است.

زندگی روستایی :

 شهری و عشایری.در سواحل دریای عمان ابادی های مسکونی عمدتا به صور ت روستاهای کوچک صیادی به صورت متمرکز در کنار ساحل به وجود آمده اند. در شمال غرب استان و حوالی لوت آ بادی ها بسیار پراکنده وکم جمعیت می باشند.نوع مصالح به کار رفته در بنای ساختمان های روستایی استان غالبا محلی است که سازگار نیز با محیط وآب و هوا می باشد.مثلا در دشت سیستان به علت فراوانی خاک بناها را عمدتا از خشک و گل و گاه اجر می سازد وبه جهت نبودن تیر اهن یا تیر چوبی در محل سقف ها را نیز گنبدی  شکل بنا می کنند  در بلوچستان  به دلیل در دسترس بودن سنگ وخاک دیوارها را از سنگ می سازند سقف هارا بیشتر با استفاده از تنه ی درختان  نخل می  پوشانند هم چنین گرمی هوا باعث شده تا پنجره ها در سطح پایین  و به تعداد زیاد و در تمام جهات تعبیه  گردند  در برخی نقاط دیگر بلوچستان نیز  خانه هایی به نام کپر می سازند که مصالح آن تماما از چوب  وساقه های  درخت خرما تامین میشود منابع درامد روستاییان  کشاورزی و دامداری می باشد .در ایرانشهر،سرباز و سراوان علاوه بر زراعت باغ داری نیز از فعالیت های   اصلی تولیدی است  صنایع دستی نیز از منابع درآمدی روستا ییان به شمار می رودکه از مهمترین آنها میتوان حصیر بافی - پرده بافی - قالی بافی - سکه دوزی ودکمه دوزی را نام برد که درکنار سایر فعالیت ها در مناطق روستایی رواج دارد زندگی روستاییان سواحل دریای عمان عمدتا متکی بر ماهی گیری سنتی است و در روستاهای مرزی شرق استان نیز مبادله ی کالابا مرزنشینان پاکستان یکی از منابع اصلی درآمد مردم است.

زندگی عشایری:

   بلوچستان از دیر باز قلمرو زیست عشایر بوده و در میان استان های عشایر نشین  با داشتن 16 هزار خانوارمقام چهارم را داراست عشایر به صورت طوایف وتیره های وابسته به هم  پراکنده

زندگی شهری:

  این سرزمین هر چند دارای سابقه ی طولانی در زمینه ی شهر نشینی (شهر سوخته با قدمت 5 هزار سال)است اما زندگی شهری در آن به علت دوری از مرکز سیاسی کشور  تا اوایل قرن اخیر رونق چندانی نداشته است.افزایش بی رویه ی جمعیت در بر خی شهر ها  مانند زاهدان و چابهار و نیزتبدیل برخی نقاط روستایی به شهر مانند فنوج ،جالق ،نگور و....لزوم توجه به تهیه ی طرح ها و تو سعه ی شهری را ضروری ساخته است.

www.60ton2dy.tk

برچسب ها: نگاهی به جغرافیای بلوچستان