---

---

---

---

سرايدان: يكي ازروستا های زيبای استان    سيستان وبلوچستان شهرستان ايرانشهر.که در25 کيلومتری شهرستان ايرانشهر.واقع شده است /ازجمله مکان های ديدنی اين روستا می توان به کوه بزرگ اين روستا که به زبان محلی |نيلگ|گفته ميشود.وقبرستان خيلی قديمی چهاردختر. وسد نوکبند ودوقسمت ديگر.که قسمت اول به نام |شهر|که شاليزارهای زيبايی دارد. و|مزرعه نوکبند|.که از لحاظ زيبايی به نهايت خود رسيده است:از ديگرزيبايهااينکه خودروستابه نحوی بناشده است که درمرکزروستاکوه واقع شده واطراف آن را خانه هافراگرفته است...

---

جلوه های زیبا و دیدنی استان، از دریای عمان تا دریاچه هامون در فصول مختلف، تنوعی دل انگیز را همراه دارد. یادگارهای تاریخی، سرسبزی ها و سربلندی های درختان خرما و قامت بلند و صبور تفتان، هر چند در گذشته به جهت بی مهری های مختلف نتوانسته اند جایگاه واقعی خود را بدست آورند. اینک پذیرای علاقه مندانی خواهد بود تا طبیعت بکر و شرایط منحصر به فردش را دریافته و از تنوع آن کسب فیض و لذت نمایند. *در شهرستان زاهدان، تفریح گاه و تفرج گاه پارک ملت و براسان، مجتمع فرهنگی تفریحی باغ خانواده، موزه مردم شناسی با جلوه های بسیار زیبا از فرهنگ منطقه، کتابخانه مرحوم استاد کامبوزیا، بازارچه سرپوش، ساختمان های قدیمی پست، دادگستری، گمرک و پست شهرمیرجاوه و …

---

فرماندار ایرانشهر با بیان اینكه 70 درصد از جمعیت این شهرستان را قشر جوان تشكیل داده اند، گفت: ایرانشهر در حال حاضر به عنوان جوان ترین شهرستان سیستان و بلوچستان معرفی شده است. به گزارش ایرنا، 'رحمدل بامری' روز پنجشنبه در نشست ستاد اوقات فراغت شهرستان ایرانشهر افزود: ضروری است برای پر كردن اوقات فراغت قشر جوان برنامه ریزی منسجم و مفیدی از سوی دست

اندركاران انجام گیرد

---

ايرانشهر در قلب بلوچستان همان شهر تاريخى پهره مى‏باشد كه در بعضى از كتب «پورا» نيز ضبط گرديده است.  پهره در لغت به معنى پاس و محافظت مى‏باشد چون پهره در مركز بلوچستان نقش حفاظت و پاسدارى از منطقه مَكرُان را داشته است.

     پَهْرَه به معناى شهربزرگ نیز ناميده ‏شده و در زمان حمله اسكندر مقدونى منطقه‏ اى آباد و سرسبز بوده اما به مرور زمان بر اثر علل گوناگونى رو به تخريب نهاده است.

---

شهرستان ايرانشهر در ميان ديگر شهرستانهاي بلوچستان داراي بيشترين و در عين حال با ارزش ترين آثار باقي مانده از دوران پيش از تاريخ مي باشد. واقع شدن در شاهراه ارتباطي تمدنهاي بزرگ نيمه شرقي فلات ايران در هزاره هاي سوم و چهارم قبل از ميلاد و وجود شرايط مناسب زيست محيطي دو عامل مهم براي تحقق اين ويژگي ها است . شواهد اين تنوع و گستردگي آثار زندگي را مي توان به صورت تپه ها , محوطه ها , گورستانها و... در جاي جاي شهرستان ايرانشهر مشاهده نمود

---

بمپورقديمی ترين نقطه باستانی بلوچستان ايران است.سرگذشت مظلوميت و بيچارگی قوم بلوچ و ستم هایی است که بر اين مردمان سخت کوش رفته است .و حماسه پهلوانی های قومی است که در نبردهای بزرگ و نا برابر اخرين نفس های مردانگی و پهلوانی قديم را در برابر تدبيرها و ترفند های نا مردانه تمدن جديد نشان دادند .

---

موقعيت

و تاريخچه

روستاي ابادان از توابع بخش مرکزي شهرستان ايرانشهر، با مختصات جغرافيايي 60 درجه و 43 دقيقه طول شرقي و 27 درجه و 19 دقيقه عرض شمالي، در 25 کيلومتري شمال ايرانشهر قرار گرفته است. اين روستا از اطراف توسط کوه‌ها و تپه‌هاي بلند شني محصور شده و از سطح دريا در حدود 518 متر ارتفاع دارد. اقليم آن گرم و خشک با بهار و پاييز مطبوع و زمستان‌هاي سرد و تابستان‌هاي گرم است.

---

موقعيت جغرافيايى:  شهرستان ايرانشهر - بخش بمپور – شمال غرب شهر بمپور-25کیلومتری غرب ایرانشهر

 قدمت این قلعه به استنادبرخی منابع تاریخی به دوران ساسانیان می رسد وامروزه درردیف آثارتاریخی ایران به ثبت رسیده است.

        

خصوصيات معمارى:  مصالح بكار رفته در اين قلعه خشت‏خام و گل رس بوده كه برروى يك تپه مصنوعى احداث شده است ديوارهاى غربى و شرقى در هر رأس داراى برجهاى استوانه‏اى مى‏باشند. از چهار برجك ديده‏بانى تنها دو برجك آن به ارتفاع 2 متر باقى مانده‏اند. در داخل قلعه يك رديف از اتاقهاى چسبيده به ديوار قلعه براى امور مختلف در نظر گرفته شده‏اند. يك حلقه چاه نيز در درون قلعه وجود دارد ارتفاع تپه مصنوعى كه قلعه روى آن قرار گرفته 80 متر است.

---

جريان رودخانه‏ هاى دامن و بمپور زمينه لازم را براى استقرار انسانها در حاشيه اين رودها از دوران قديم فراهم كرده است. براساس بررسى‏هاى انجام شده آثارى از دوران ماقبل تاريخ در اين منطقه شناسايى شده‏ اند، كه بيانگر وجود تمدن كهن و غناى تاريخى و فرهنگى اين ناحيه مى‏باشند.

آثارباستانى وابنيه تاريخى اين شهرستان عبارتند از:

---

---

شهرستان ایرانشهر با مساحت 18475 کیلومتر مربع و جمعیت 213090 نفر دارای3 شهر بزمان، بمپور و ایرانشهر 3 بخش بزمان، بمپور و مرکزی و 7 دهستان می باشد از شمال به شهرستان زاهدان از شمال شرق به شهرستان خاش، از غرب به بم و جیرفت از شرق به زابلی سراوان، از جنوب به نیکشهر و از جنوب شرق به شهرستان سرباز محدود می گردد. فاصله این شهرستان تا مرکز استان 350 کیلومتر است. در گذشته پهره، فهرج نام داشته و مرکز سیاسی بلوچستان بوده است.

جاذبه های  طبیعی

1-چشمه های آبگرم: در شهرستان ایرانشهر 9 چشمه آبگرم وجود دارد که مهمترین آنها چشمه آبگرم بزمان استاین چشمه در داخل روستا به صورت جوشان از شکاف زمین خارج می شود. در پیرامون چشمه حوضچه ای مستطیل و سرپوشیده احداث گردیده است. آب این چشمه در فصول مختلف سال جهت استحمام مورد استفاده اهالی قرار می گیرد. میزان آبدهی چشمه 14 لیتر در ثانیه و درجه حرارت آن 5/35 درجه سانتی گرد است. یکی دیگر از چشمه های آبگرم بزمان که در فاصله 100 کیلومتری شمال غربی ایرانشهر واقع شده است چشمه آبگرم شماره یک است که در شمال غرب روستا از شکاف سنگ های توف آندزیتی از زمین خارج می شود. در مظهر چشمه حوضچه ای احداث شده است که اهالی محل در آن استحمام می کنند. علت گرمی آب چشمه فعالیت آتشفشانی است. آب چشمه بزمان در ردیف آب های سولفاته-کلروره و کربناته همراه با کاتیون های مختلف گرم است. دمای آب این چشمه 5/35 درجه سانتی گراد و میزان آبدهی آن هشت  لیتر در ثانیه است.

2-رودخانه دامن و نخلستان های آن: رودخانه زیبای دامن که از مجاورت روستایی به همین نام می گذرد از دیگر مواهب طبیعی بکر منطقه بلوچستان به شمار می رود.

3-کوه بزمان(زنده کوه): این کوه در شمال  چاله جازموریان با ارتفاع  3697متر از سطح دریا قرار گرفته است که چاله لوت را از جازموریان جدا می کند.

4-رودخانه بمپور: یکی از رودخانه های دائمی و پر آب بلوچستان است و از ارتفاعات کارواندر که در 120 کیلومتری شمال شرقی ایرانشهر واقع شده سرچشمه گرفته است.

آثار و جاذبه های تاریخی

1-اسپیدژ: یکی از مهمترین کانون ها و مراکز استقرار متعلق به دوران پیش از تاریخ و هزاره های سوم و دوم پیش از میلاد در شهرستان ایرانشهر می باشد. گورستان اسپیدژ حدود 25 هکتار وسعت دارد و آثار دو دوره متمایز اسلامی و دوره پیش از تاریخ را در بر دارد. دوره اسلامی آن دارای قلعه سنگی، استحکامات سنگ چین و قبور آن می باشد. آثار دوران  پیش از تاریخ این بخش خود به دو دوره کوتاه تر زمانی هزاره سوم قبل از میلاد و عصر برنز و دیگری اواسط هزاره دوم قبل از میلاد و اواخر عصر برنز جدید و آغاز عصر آهن می باشد.

2-قلعه ناصري: بنابر متون شخصی به نام ناصر الدوله فرمانفرما که در سال 1258 ه ش حاکم کرمان و بلوچستان بوده پیشنهاد ساخت یک دژ نظامی عظیم را در فهرج یا پهره (نام قدیم ایرانشهر) به ناصر الدین شاه قاجار می دهد. ناصرالدین شاه در سال 1264 با ساخت قلعه در فهرج موافقت می نماید و بدین طریق کار ساخت قلعه توسط شخصی به نام استاد حسین معمار باشی کرمانی در مدت هفت سال به اتمام می رسد و قلعه ناصریه نامیده می شود. پس از آن مرکز حکمرانی بلوچستان از بمپور به ایرانشهر منتقل می گردد. قلعه ناصریه در زمان دوست محمد خان بارکزایی به قلعه دوست محمد خان معروف می گردد و پس از آن این قلعه در سال 1307 در اختیار نیروهای دولتی قرار می گیرد و به نام قلعه ایرانشهر شهرت می یابد.

.3-تپه و قلعه بمپور: اين تپه كه در غرب قلعه تاريخي–اسلامي بمپور واقع شده است براي اولين بار توسط باستان شناس انگليسي به نام سراورال اشتاين شناسايي و معرفي و حفاري گرديد.پس از وي خانم بئاتريس دكاردي اين تپه را مورد كاوش قرار داد.كه آثار تمدني از نيمه هزاره سوم قبل از ميلاد تا حدود 1900 قبل از ميلاد در آن به دست آورد و شش دوره استقراري در آن مشخص نمود. با توجه به تحقيقات و مطالعات صورت گرفته ارتباط بمپور با مراكز تمدني همچون شهر سوخته و محوطه هاي باستاني كرمان، پاكستان و افغانستان محقق گرديده است.

شاخص ترين بناي بمپور و شايد بلوچستان قلعه اي است كه در شمال غربي اين شهر بر روي ارتفاعي تپه مانند ساخته شده كه از فاصله دورقابل ديدن است. تپه اي كه قلعه بمپور روي آن ساخته شده حدود 80 متر از سطح زمين هاي دشت بلند تر است و در نوشته ها معمولاً تاريخ هايي از دوره ساساني، صفاريان، سلجوقي، افشار و قاجار براي اين قلعه عنوان گرديده است. اين قلعه از دو قسمت متمايز ارگ يا حاكم نشين و قسمت عامه نشين در جنوب تشكيل شده است. براي آخرين بار بمپور و قلعه آن به سال 1307 توسط نيروهاي شرق به سركردگي امان الله جهانباني مورد حمله قرار گرفت .بدين ترتيب قلب بلوچستان پس از قرن ها اقتدار به ضرب توپ و خمپاره از تپش افتاد و مركزيت سياسي بلوچستان از بمپور به فهره (ايرانشهر) منتقل گرديد.

4-ساختمان بیت مقام معظم رهبری: اين بنا  متعلق به آقای پرویز فاضلی بوده که در خیابان ولایت کوچه 18 واقع شده است.  ملک مذکور در زمان رژیم ستم شاهی پذیرایی رهبر معظم انقلاب اسلامی آیت ا... خامنه ای بوده که معظم له دوران تبعید را در آن جا سپری نموده اند. این مکان در سال 1370 از سوی صاحب ان به عنوان یاد بودی از اقامت رهبر انقلاب به سازمان میراث فرهنگی اهدا شده است. این بنا با تغییر کاربری از مسکونی به فرهنگی به عنوان موزه قرآن و عترت به حیات خود ادامه می دهد.

5)ساختمان بهداشت قديم: ساختمان قديمي بهداشت محيط ايرانشهر با مساحت 2744 متر مربع از جمله ساختمان هايي است كه در اواسط دوره پهلوي اول جهت استفاده به عنوان ساختمان اداري بهداشت محيط ساخته شده است اين بنا يكي از اولين ساختمان هاي اداري شهر ايرانشهر و به عنوان اولين درمانگاه اين شهر شناخته مي  شود.

6)مقبره سيد مهدي: سيد مهدي كه نام اصلي او سيد محي الدين مي باشد فرد درويش مسلكي بوده كه  از كشور افغانستان درسال 1288(ه.ق) به ايرانشهر مهاجرت كرده و در داخل قلعه ايرانشهر اقامت گزيده و مورد توجه بهرام خان بارك زايي كه در آن زمان حكومت ايرانشهر دست ايشان بوده قرار گرفت. سيد محي الدين قبل از سال 1294 (ه.ق) فوت كرده و بقعه ايشان در مكاني كه خودشان وصيت كرده بودند دفن شده و اطاقي مستطيل شكل با سقفي گنبدي بر بالاي قبر او بنا نهادند. سبك معماري بقعه همانند ساير بقعه هاي منطقه بلوچستان بوده كه نشات گرفته از سبك معماري رايج فعلي بلوچستان است

---